Masz nawracające napady świszczącego oddechu, kaszlu, duszności, uczucia „zaciskania” w klatce piersiowej? Możliwe, że chorujesz na astmę oskrzelową.

Astma oskrzelowa to przewlekłe, zapalne zaburzenie czynności dróg oddechowych, dotyczące przede wszystkim oskrzeli. Zmiany zapalne wywołują:

  • nawracające napady świszczącego oddechu
  • napady kaszlu
  • uczucie duszności
  • uczucia „zaciskania” w klatce piersiowej

Kaszel a czasami duszność często pojawiają się w nocy i nad ranem. Objawom tym towarzyszy rozlane ograniczenie przepływu w drogach oddechowych spowodowane skurczem oskrzeli, które jest przynajmniej częściowo odwracalne samoistnie lub po lekach.

Astma może pojawić się w każdym wieku i może mieć różny przebieg nasilenia objawów. W Polsce choruje około 5% populacji, częściej chorują kobiety.

Astma może występować w formie:

  1. alergicznej
  2. niealergicznej

Przyczyną astmy alergicznej jest kontakt chorego z alergenem prowadzący do rozwoju reakcji alergicznej i stanu zapalnego. Natomiast patomechanizm, czyli przyczyny powstawania astmy niealergicznej nie jest dokładnie znany.

Wśród czynników ryzyka zachorowania na astmę należy wymienić:

  • predyspozycje genetyczne
  • otyłość
  • narażenie na alergeny takie jak kurz, sierść zwierząt, grzyby pleśniowe
  • zanieczyszczenie atmosferyczne
  • czynniki w miejscu pracy, w tym stres

astmaNapady astmy i zaostrzenia objawów choroby wyrażone skurczem oskrzeli najczęściej powoduje wysiłek fizyczny, u chorych na astmę atopową (o podłożu alergicznym) kontakt z alergenem, czynniki drażniące występujące we wdychanym powietrzu w tym dym tytoniowy, stres i silne emocje, czynniki zawodowe i niektóre leki (np. kwas acetylosalicylowy, czyli popularna Aspiryna).

Rozpoznanie astmy opieramy na wyżej wymienionych objawach. Istotnym elementem w ustaleniu rozpoznania jest stwierdzenie u chorego chorób alergicznych, np. alergicznego nieżytu nosa, alergicznego zapalenia spojówek lub objawów nadwrażliwości na aspirynę czy czynniki, na które chory narażony jest w pracy.

Badaniem pomocnym (a niekiedy wręcz koniecznym !) w rozpoznaniu astmy jest badanie spirometryczne. Podczas spirometrii ocenia się objętość powietrza wydychanego i wdychanego do płuc zarówno w trakcie spokojnego, jak i forsownego oddechu. Wykonuje się tzw. spirometrię podstawową oraz spirometrię po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela (nazywaną „spirometrią z próbą rozkurczową”). W wynikach spirometrii zamieszczamy wykres krzywej przepływu wdychanego i wydychanego powietrza a także objętości przedstawione w wartościach liczbowych. Uzyskany pomiar zawsze odnosimy do wartości prawidłowych zależnych od płci, wzrostu i wieku. Badanie to najlepiej, aby wykonywał doświadczony lekarz – pulmonolog lub alergolog.

Zmiana kształtu części wydechowej krzywej i nieprawidłowe wartości parametru FEV1 (pierwszosekundowej objętości wydechowej), wpływające na obniżenie tzw. wskaźnika Tiffeneau (stosunek FEV1 do FVC) ,pozwalają rozpoznać obturację, czyli skurcz oskrzeli. W próbie rozkurczowej badamy czy rozpoznana obturacja jest zjawiskiem odwracalnym. Po wykonaniu standardowej spirometrii (bez wcześniejszego stosowania leków) powtarzamy pomiar spirometryczny po podaniu leku rozkurczającego oskrzela. Sprawdzamy, czy po podaniu leku rozkurczającego oskrzela wyniki spirometrii poprawiły się istotnie (poprawa wartości FEV1 co najmniej o 12% wartości należnej uznawana jest za próbę dodatnią, czyli potwierdzającą chorobę).

Odkrycie „zapalnego” mechanizmu powstawania objawów astmy, w tym kaszlu i duszności, zmieniło sposób leczenia astmy. Wcześniej leczono jedynie skurcz oskrzeli, obecnie leczymy jego przyczynę, czyli stan zapalny.

Leczenie: Podstawą leczenia astmy jest stosowanie silnych leków przeciwzapalnych, jakimi są kortykosterydy, stosowane są one w formie wziewnej a czasami doustnie i dożylnie (w sytuacjach znacznie nasilonej duszności). Są to leki „kontrolujące” chorobę, dlatego powinny być stosowane regularnie, niezależnie od tego czy w danej chwili obecne są objawy astmy czy też nie. Kolejna grupą leków stosowanych regularnie są długo działające leki rozkurczające oskrzela (w odróżnieniu od leków krótko działających, stosowanych tylko doraźnie). Nie hamują one w istotny sposób stanu zapalnego, ale wpływają na stan oskrzeli rozkurczając je. Leki te, w związku z powyższym, powinny być stosowane razem z kortykosterydami wziewnymi. Inne grupy leków przeciwastmatycznych to leki o znaczeniu pomocniczym, do grupy tej zalicza się  m.in. leki antyleukotrienowe i teofilinę. Z uwagi na aspekt psychologiczny (reakcja na sytuacje stresowe) wyzwalający niektóre napady astmy, zaleca się również konsultację u psychologa, który oceni jak bardzo czynnik psychosomatyczny bierze udział w patomechanizmie choroby lub podtrzymywania objawów. Psycholog lub psychoterapeuta może jednocześnie zaproponować pracę w kierunku lepszego radzenia sobie ze stresem i sytuacjami trudnymi, szczególnie, gdy środowisko zawodowe lub osobiste jest wyjątkowo obciążające.

Należy też pamiętać, że aktywne palenie tytoniu zmniejsza efektywność działania kortykosterydów wziewnych, prowadząc do gorszej kontroli objawów choroby przez te leki, dlatego tak ważne jest zaprzestanie palenia przez osoby z rozpoznaną astmą oskrzelową.

Potrzebujesz pomocy – czekamy na kontakt.

Opracowanie: Minds of Hope (C)